Er zijn coureurs die races winnen. Er zijn coureurs die kampioenschappen winnen. En er is Ayrton Senna, die iets anders deed: hij herdefinieerde wat een mens kon doen met een raceauto.

Niet alleen in termen van resultaten. In termen van wat men begrijpt van het mogelijke. Wanneer Senna op de baan was, hadden ingenieurs, andere coureurs en tijdwaarnemers soms moeite om te geloven wat ze zagen. De data kwamen niet overeen met wat de natuurkunde leek toe te staan. En toch kwam de auto aan, en waren de tijden er.

São Paulo naar Monaco: het pad van een bestemming

Ayrton Senna da Silva werd geboren in São Paulo in 1960. Hij groeide op in een welgestelde familie en begon met karten op vierjarige leeftijd met een kart die door zijn vader was gemaakt. De vooruitgang was snel, methodisch, onvermijdelijk.

Op 21-jarige leeftijd rijdt hij Formule Ford in het Verenigd Koninkrijk. Op 24-jarige leeftijd zit hij in de Formule 1. Op 25-jarige leeftijd wint hij zijn eerste Grand Prix in de regen van Estoril, Portugal, met bijna een minuut voorsprong op de tweede. Dit is geen normale overwinning. Dit is een demonstratie.

Monaco heeft hem omarmd zoals niemand dat voor hem had gedaan. Hij won er zes keer. Op dit smalle, technische, meedogenloze circuit vond hij tienden van seconden die op papier niet bestonden. Hij had wat men het "gevoel" van Monaco noemt: een vermogen om de muur aan te voelen, te passeren waar anderen dat niet konden, precisie te halen uit een omgeving die geen fouten vergeeft.

De regen als onthuller

Natte omstandigheden onthullen de coureurs. Niet allemaal op dezelfde manier. Sommigen zijn voorzichtig in de regen. Anderen nemen risico's. Senna behoorde tot een derde categorie: precies.

Zijn eerste F1 Grand Prix in de regen, in Estoril 1985, wordt vaak genoemd als een van de grootste prestaties in de geschiedenis van de sport. Hij finishte met een voorsprong van 58 seconden. Achtenvijftig seconden. Op een circuit van zes kilometer, in stromende regen.

Zijn kwalificatie in Monaco in 1984, in een Toleman-auto die minder snel was dan de McLaren van Niki Lauda, in de regen, met zo snelle rondes dat de officials de race uiteindelijk stopten terwijl hij de leider aan het inhalen was. Deze race werd niet uitgereden. Senna won niet. En toch herinnert iedereen zich hem in deze race, niet de winnaar.

De rivaliteit met Prost: twee visies op de sport

Alain Prost was zijn belangrijkste tegenstander gedurende zeven jaar. Twee uitzonderlijke coureurs, twee radicaal verschillende benaderingen. Prost was de ingenieur: hij beheerde zijn banden, remmen, zijn middelen over de afstand. Hij won races door slimmer te zijn dan de anderen op de lange termijn.

Senna was de mysticus: hij beheerde niets. Hij viel de hele tijd aan. Hij nam risico's die Prost als onnodig beschouwde, en Prost had niet ongelijk in zijn analyse. Maar Senna won races die Prost niet had kunnen winnen.

Deze rivaliteit definieerde een decennium Formule 1 en stelde een vraag die de sport nooit helemaal heeft beantwoord: wie van de twee had gelijk? Het antwoord is misschien dat ze allebei gelijk hadden, elk op hun eigen manier. De sport is groter als hij beide bevat.

Wat hij ons naliet

Senna werd gedood in Imola op 1 mei 1994. Hij was 34 jaar en had drie wereldkampioenschappen. Wat hij achterliet zit niet alleen in de statistieken.

Hij liet een manier van denken over prestaties achter: met alles, zonder terughoudendheid, tot het einde toe. Hij liet beelden achter die blijven: de regen van Donington 1993, de Eau Rouge van Spa, de race in de regen in Estoril. Hij liet ook woorden achter, zeldzaam maar precies, over wat hij voelde in de auto, over de grens die hij zocht en waarvan hij dacht dat hij die nooit mocht overschrijden.

In onze koffiewereld denken we soms aan dit idee: iemand die de grens zoekt van wat een extractie kan opleveren, die niet genoegen neemt met wat acceptabel is, die wil zien wat mogelijk is. Het is niet Senna. Maar het is misschien wat Senna zou herkennen als hetzelfde niveau.